Kinh nghiệm chiến đấu với tiểu đường thai kỳ (Thai IVF) – Phần 2: Dấu hiệu nhận biết tiểu đường thai kỳ

Trong Phần 1: Nguyên nhân và sự nguy hiểm với mẹ và bé , chúng ta đã biết được nguyên nhân vì sao phụ nữ mang thai dễ mắc tiểu đường thai kỳ, những ảnh hưởng không tốt của tiểu đường thai kỳ đối với mẹ và bé. Vậy làm thế nào để biết được mình có mắc tiểu đường thai kỳ không? Những dấu hiệu gì nhận biết khi mắc tiểu đường thai kỳ?

Trên thực tế, đa số các mẹ mắc tiểu đường thai kỳ không hề biết mình bị như vây. Những triệu chứng không rõ ràng, mẹ vẫn hoàn toàn bình thường. Chúng ta chỉ có thể biết được khi tiến hành xét nghiệm máu bằng việc sử dụng liệu pháp đường huyết.

Khi nào cần xét nghiệm tiểu đường thai kỳ?

Mình theo dõi thai kỳ tại khoa hỗ trợ sinh sản (ART) bệnh viện Vinmec nên đến tuần 24 tự động được bác sỹ chỉ định làm nghiệm pháp đường huyết (như tất cả các thai phụ IVF lẫn mang thai tự nhiên khác). Nếu bạn tự theo dõi tại các phòng khám sản hoặc khoa Sản tại các bệnh viện thì việc xét nghiệm đường huyết có thể không được chỉ định khám mà phải yêu cầu.

Ở Việt Nam việc kiểm tra tiểu đường thai kỳ cho thai phụ IVF vẫn chưa được quan tâm đúng mức, vẫn áp dụng từ tuần thứ 24-28 như các thai phụ bình thường khác. Trong khi trên thế giới các thai phụ IVF thường được chỉ định kiểm tra nghiệm pháp đường huyết sớm hơn vì nguy cơ cao hơn gấp đôi (đặc biệt đối với những mẹ có chỉ số BMI cao – xem thêm bài viết của mình về chỉ số BMI ảnh hưởng tới IVF như thế nào).

Những nghiên cứu của Hiệp hội Y học sinh sản Hoa Kỳ (ASRM) cũng chỉ ra rằng lượng đường trong máu cao cũng ảnh hưởng tới khả năng sinh sản (kể cả tự nhiên lẫn làm thụ tinh ống nghiệm vì trứng và phôi không phát triển mạnh trong môi trường glucose cao), cho dù chưa cao tới mức phạm vi của tiểu đường thai kỳ thì cũng đủ tạo ra một môi trường độc hại cho phôi phát triển. Nghiên cứu so sánh giữa phụ nữa mang thai IVF và mang thai tự nhiên cũng cho thấy, phụ nữ mang thai IVF trong 3 tháng đầu lượng glucose lúc đói cao hơn. Điều này giúp phát hiện nguy cơ tiểu đường thai kỳ sớm cho các thai phụ IVF.

Nếu mình biết thông tin này sớm hơn, mình đã chủ động yêu cầu bác sỹ cho làm xét nghiệm đường huyết từ trước khi làm IVF để có kế hoạch ăn uống giảm lượng đường giúp tăng khả năng IVF thành công đồng thời tiên lượng khả năng mắc tiểu đường thai kỳ nếu mang thai IVF. Và ngay trong 3 tháng đầu của thai kỳ mình cũng sẽ yêu cầu bác sỹ đo lượng đường để kiểm soát sớm tiểu đường thai kỳ chứ không chờ đến tận tháng thứ 5 gần tháng thứ 6 mới làm xét nghiệm đường huyết để rồi hoang mang và cuống cuồng chống chọi với nó khi tiểu đường thai kỳ đã ở mức khá cao.

Làm xét nghiệm tiểu đường thai kỳ như thế nào?

Xét nghiệm sàng lọc sớm tiểu đường thai kỳ lâm sàng

  • Thời gian:
    • Trước khi làm thụ tinh ống nghiệm (IVF)
    • Trong lần khám thai đầu tiên (thường là vào ngày siêu âm tim thai – ngày thứ 21 sau chuyển phôi – nếu có tim thai)
    • Trong 3 tháng đầu của thai kỳ (bất cứ khi nào bác sỹ chỉ định bạn làm xét nghiệm máu thì tiện thể kiểm tra tiểu đường thai kỳ luôn)
Lời khuyên: Bạn nên yêu cầu bác sỹ cho chỉ định để làm xét nghiệm đường huyết kết hợp luôn cùng với 1 lần lấy máu khi làm hồ sơ IVF, hoặc khi khám thai lần đầu, hoặc 1 lần bất kỳ trong 3 tháng đầu để khỏi phải mất công đến bệnh viện hoặc lấy máu nhiều lần.
  • Cách thức: Xét nghiệm này khá đơn giản, chỉ cần xét nghiệm máu để có các thông số glucose máu lúc đói hoặc HbA1c hoặc glucose máu ngẫu nhiên
  • Chẩn đoán tiểu đường thai kỳ lâm sàng:

*Theo tiêu chuẩn của Nhóm nghiên cứu của Hiệp hội Đái tháo đường và thai kỳ Quốc tế IADPSG (International Association of Diabetes and Pegnancy Study Groups)

    • Nếu một trong các giá trị glucose máu lúc đói > 7,0mmol/L, HbA1c > 6,5%, hoặc glucose máu ngẫu nhiên > 11,1mmol/L thì thai phụ bị đái tháo đường lâm sàng.
    • Nếu glucose máu lúc đói từ 5,1 đến 7,0mmol/L thì thai phụ bị đái tháo đường thai kỳ.
    • Nếu glucose máu lúc đói < 5,1mmol/L, đợi đến tuần thứ 24 đến 28 của thai kỳ, cho làm nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống để chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ.

Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ tuần thứ 24-28 bằng nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống (OGTT)

Ở hầu hết các phòng khám hoặc bệnh viện đều có thể làm xét nghiệm này. Xét nghiệm này hoàn toàn không ảnh hưởng đến mẹ và thai nhi.

    • Thời gian: thường từ tuần 24 (muộn nhất là tuần 28) bác sỹ sẽ chỉ định cho làm xét nghiệm tiểu đường thai kỳ
  • Cách thức xét nghiệm:
    • Bạn sẽ phải nhịn ăn từ tối hôm trước và sáng hôm sau cho tới khi test xong (buổi tối ăn no no một chút vì hôm sau sẽ phải nhịn đói lâu và lấy máu nhiều lần đấy)
    • Lấy máu lần 1 để đo chỉ số glucose máu lúc đói
    • Bạn uống 1 cốc glucose (đường) – Uống loại nước đường glucose này cũng khá buồn nôn đấy đặc biệt với các mẹ bị nghén nặng như mình, bạn chú ý uống từ từ và bình tĩnh nhé.
    • Tiếp tục nhịn ăn uống, đi lại bình thường nhẹ nhàng (không vận động mạnh)
    • Lấy máu lần 2 sau đúng 1 giờ kể từ khi uống glucose (lưu ý nhìn cùng 1 đồng hồ để có giờ test chính xác nhất)
    • Tiếp tục nhịn ăn uống, đi lại bình thường nhẹ nhàng (không vận động mạnh)
    • Lấy máu lần 3 sau đúng 2 giờ kể từ khi uống glucose
Lời khuyên: Bạn chú ý mang theo chút đồ ăn nhẹ và nước uống để sau khi lấy máu lần 3 thì ăn luôn vì sẽ rất đói và mệt đấy
  • Chẩn đoán tiểu đường thai kỳ:

*Theo tiêu chuẩn của Nhóm nghiên cứu của Hiệp hội Đái tháo đường và thai kỳ Quốc tế IADPSG (International Association of Diabetes and Pegnancy Study Groups)

    • Nếu glucose máu lúc đói > 7,0mmol/L thì thai phụ bị đái tháo đường lâm sàng.
    • Nếu một hoặc nhiều hơn các thông số ở bảng 2 lớn hơn giá trị nêu trên là đái tháo đường thai kỳ.
    • Ở thai phụ bình thường, cả 3 thông số đều nhỏ hơn các giá trị nêu trên

Trên đây là những thông tin cơ bản mà mình tìm hiểu và được tư vấn bởi các bác sỹ chuyên khoa. Mặc dù muộn nhưng mình (với sự giúp sức động viên của chồng mình nữa) đã đánh bại căn bệnh mang tên TIỂU ĐƯỜNG THAI KỲ, và đạt kết quả vượt mong đợi mà theo như BS Phạm Minh Kiêm và BS Nguyễn Quang Nam (2 bác sỹ siêu âm 4D tại BV Vinmec) khen là kiểm soát thành công tiểu đường thai kỳ dựa trên các tiêu chí sau:

  • Mẹ không tăng cân nhiều: mình từ lúc mang bầu đến lúc sinh tăng 3.5kg
  • Huyết áp, nhịp tim ổn định
  • Thai không quá to – nhất là những tuần cuối thai kỳ: bé nhà mình lúc sinh là 3.3kg
  • Thai phát triển trong giới hạn tiêu chuẩn (tim phổi phát triển bình thường)
  • Sinh đủ ngày đủ tháng (không bị sinh non): tuần 39 mình bắt đầu chuyển dạ

Cùng với sự tư vấn tận tình, theo dõi sát sao của các bác sỹ nội tiết ở BV Vinmec (BS Bùi Minh Đức và BS Phạm Thị Hồng Hoa) và lời khuyên của BS Sage về chế độ ăn uống, vận động mình đã đẩy lùi tiểu đường thai kỳ mặc dù ở tuần 24, xét nghiệm đường huyết của mình là 10.8 (1h sau khi uống glucose) và 10.3 (2h sau khi uống glucose) – tiểu đường thai kỳ khá cao vì sau 2h mà hầu như đường huyết không xuống được là bao.

À mà quên, mình chiến thắng tiểu đường thai kỳ một phần không nhỏ do mình đã hiểu được khá rõ về tiểu đường khi đăng ký học online “Chia tay tiểu đường bằng phương pháp Bimemo”  của tiến sĩ Biswaroop Roy Chowdhury. Nhờ hiểu biết chuyên sâu về tiểu đường mà mình không còn hoang mang như hôm nhận kết quả xét nghiệm liệu pháp đường huyết.

Mình sẽ chia sẻ với các bạn câu chuyện và kinh nghiệm của mình khi chiến đấu với tiểu đường thai kỳ kể từ tuần thứ 24 đến ngày cuối trước khi sinh ở phần tiếp theo: Phần 3: Chiến thắng tiểu đường thai kỳ thật đơn giản.

Nếu có bất cứ thắc mắc, câu chuyện hay tâm sự gì muốn chia sẻ bạn hãy bớt chút thời gian để lại vài dòng tại đây nhé!

Phản hồi của bạn